Để khuyến khích đầu tư điện mặt trời

Image[bkeps.com]Trong bối cảnh thiếu điện thường xuyên trong khi đầu tư thủy điện cần vốn lớn, nguồn năng lượng hóa thạch đang cạn kiệt và đắt đỏ, ngành chức năng đang hướng người dân đến việc sử dụng các nguồn năng lượng mới. Tuy nhiên, Việt Nam phải luật hóa việc sử dụng nguồn năng lượng mới như điện mặt trời, điện gió. Đây là đề xuất của ông Trịnh Quang Dũng, Chủ tịch Hội đồng tư vấn năng lượng mới của các nước khu vực sông Mê Kông, cũng là Trưởng phòng Công nghệ điện mặt trời, Viện vật lý TPHCM, trong cuộc trao đổi với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online hôm 28-7.

TBKTSG Online: Thưa ông, việc nghiên cứu và ứng dụng điện mặt trời (ĐMT) ở Việt Nam đã diễn ra từ nhiều năm nay nhưng việc ứng dụng có vẻ chưa nhiều, cụ thể là trong tình hình thiếu điện hiện nay?

Ông Trịnh Quang Dũng: Chúng tôi bắt đầu nghiên cứu cơ bản từ năm 1975 với hàng loạt dự án, chương trình cấp nhà nước, cấp viện về hiệu ứng quang điện và chế tạo pin ĐMT. Việc sản xuất pin ĐMT thành công vào giữa thập niên 90 của thế kỷ trước với sự công nhận của nhà nước là chúng tôi đã đạt 80% kết quả về ĐMT mà thế giới đã có.

Chúng tôi bắt đầu chuyển qua nghiên cứu ứng dụng hiệu quả cụ thể của ĐMT cách nay hơn 10 năm. Trước đây, những nghiên cứu chỉ mang tính học thuật như quang điện là gì? Còn sau này mang tính cụ thể, tức ĐMT là gì, nó mang lại hiệu quả thế nào và kết quả ra sao? Việc ứng dụng ĐMT của chúng tôi trong thời gian qua có sự hợp tác, hỗ trợ nhiều của các tổ chức quốc tế đến từ Pháp, Mỹ, Đức, Tây Ban Nha, những quốc gia phát triển mạnh ĐMT.

Mấy năm trước, ĐMT mà chúng tôi ứng dụng chủ yếu cho nông thôn, những nơi khó khăn về lưới điện như lắp đặt hệ thống ĐMT công suất 2 Kilowatt (KW) cho một buôn làng ở Tây Nguyên, 600 Watt cho thuyền du lịch ở Hội An, hệ thống ĐMT cho xe cấp cứu ở Đắc Lắc.

Gần đây, chúng tôi bắt đầu tiến vào đô thị, nhằm thay thế điện lưới khi mất điện. Chẳng hạn vào năm 2005, chúng tôi chế tạo thành công hệ thống mạng ĐMT cục bộ theo kiểu đa năng, nếu ở miền núi thì mạng này có thể kết hợp sử dụng cả hai nguồn là thủy điện nhỏ và ĐMT, vùng biển và hải đảo thì sử dụng cả hai nguồn điện gió và ĐMT, ở nông thôn và thành thị, nơi có điện lưới phủ rộng thì hệ thống này sẽ sử dụng cả điện lưới và ĐMT.

Hệ thống này có tên Madicup mà Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao cho chúng tôi giải sáng tạo Techmart 2005. Cái hay của Madicub là có thể lắp đặt chỉ dùng cho điện lưới mà chúng tôi gọi là máy chống mất điện, tức nó lấy và tích điện lưới lúc thấp điểm để sử dụng vào lúc cao điểm hay khi cúp điện.

Một biệt thự ở Tân Bình, TPHCM đã lắp pin ĐMT công suất 2 KW và Madicub vào năm 2005, trong năm ngoái thì chúng tôi lắp đặt hệ thống ĐMT cho đảo Trường Sa có công suất 4 KW, khu du lịch Sao Việt ở Phú Yên có công suất 1 KW, và tại một ngôi nhà dân ở quận 8, TPHCM với công suất 1 KW. Còn trong năm nay, chúng tôi đang thực hiện hàng loạt dự án lắp đặt ĐMT và Madicub cho Ninh Thuận, Quảng Bình, Quảng Trị và nhiều địa phương khác.

Phải chăng giá thành ĐMT quá cao không khuyến khích người dân dùng nó?

Hoàn toàn không phải vậy. Để tạo ra 1 KW điện thì chúng ta sử dụng 8 m2 pin với giá khoảng 12.000 đô la Mỹ. Nhìn qua thì thấy rất cao nhưng pin có thời hạn sử dụng 30 năm và người sử dụng không cần phải trả tiền điện.

Tuy nhiên, nếu chúng ta lấy giá điện lưới của nhà nước hiện nay để so sánh với ĐMT hay điện gió đều là khập khiễng. Bởi nhà nước hay điện lực phải bỏ một khoản tiền lớn để đầu tư cho lưới điện công cộng trong hàng chục năm thì không thể lấy giá điện công cộng để so sánh cho giá ĐMT mà người dân tự đầu tư. Hơn nữa, giá điện công cộng hiện nay liệu đã tính đúng, tính đủ hay chưa, do vậy không nên so sánh.

Ở các nước có ĐMT phát triển, họ tính được hiệu quả của ĐMT như ĐMT không thải ra khí CO2 và lượng khí thải này tính được thành tiền. Do không gây ô nhiễm môi trường, người sử dụng không phải đóng thuế môi trường và nhiều cái lợi ích khác. Cùng là điện nhưng ĐMT ở một số nước, Chính phủ bắt buộc công ty điện phải mua ĐMT do người dân đầu tư với giá cao hơn 3-4 lần so với giá điện công cộng và phải ký hợp đồng mua điện trong 20-25 năm như Đức, Tây Ban Nha, có như vậy, người dân mới yên tâm đầu tư làm ĐMT cho nhà mình và bán cho điện công cộng.

Vậy mức độ đầu tư ĐMT ở Việt Nam hiện nay ra sao?

Theo tôi là rất thấp, hiện tôi thống kê có khoảng 11 triệu đô la Mỹ đầu tư vào ĐMT ở Việt Nam với công suất rất thấp, khoảng 2 Megawatt trong khi Trung Quốc gần ta hiện đã có ĐMT có công suất 150 MW và họ dự tính tới năm 2010 sẽ có 600 MW.

Hiện có dự án của tổ chức SIDA (Thụy Điển) hỗ trợ đảo Cù Lao Chàm làm hệ thống ĐMT công suất 28 KW được xem là lớn của Việt Nam hiện nay.

Phải chăng nguồn ánh sáng mặt trời ở Việt Nam yếu?

Phải nói là nguồn năng lượng bức xạ mặt trời ở Việt Nam khá dồi dào, thuộc loại hàng đầu thế giới, may ra chỉ có thua vùng sa mạc. Để tạo ra 1 KW từ ĐMT, Việt Nam chỉ cần 8 m2 pin nhưng ở Đức thì phải tới 24 m2 cũng phần nào nói lên điều đó.

Tuy nguồn bức xạ mặt trời dồi dào nhưng ĐMT có hiệu quả ở miền Trung và miền Nam, nơi chênh lệch bức xạ giữa mùa nắng và mùa mưa có 20%, còn miền Bắc, trong 4 tháng mùa thu và đông, bức xạ mặt trời giảm tới 60% so với mùa nắng nên không nên làm ĐMT.

Việc ứng dụng ĐMT hiện nay ở Việt Nam gần như chưa có gì nhiều là do nhà nước chưa có chính sách cụ thể và chưa luật hóa việc sử dụng ĐMT.

Chẳng hạn, mới đây nhà nước hỗ trợ 1 triệu đồng cho ai lắp đặt máy nước nóng dùng năng lượng mặt trời là một ví dụ. Việc hỗ trợ này sẽ không hiệu quả hoặc rất chậm nếu so với việc luật hóa nó, ví dụ như đưa vào Luật xây dựng, bắt buộc khi thiết kế, xây dựng nhà ở đô thị phải có hạng mục máy nước nóng năng lượng mặt trời thì mới cấp phép xây dựng và hoàn công công trình như hiện nay Chính phủ Trung Quốc đang làm đối với máy nước năng lượng mặt trời thì sẽ khả thi hơn nhiều.

Đầu tư ĐMT cũng tương tự, nhà nước phải có chính sách khuyến khích cụ thể, phải cụ thể hóa trong Luật Điện lực chẳng hạn, thì người dân mới có cơ chế rõ ràng để đầu tư vì đầu tư ban đầu khá cao. Thời gian gần đây, nhà nước cũng có nhắc tới việc khuyến khích sử dụng điện từ các nguồn năng lượng mới nhưng cũng chỉ là mới nói miệng, chưa biến thành văn bản, quy định và cơ chế cụ thể.

Phần lớn các nước có ĐMT phát triển như Đức, Tây Ban Nha, Hà Lan hay mới đây là Trung Quốc, việc phát triển ĐMT đã được luật hóa chứ không phải là tự phát của người dân.

Theo: Thời báo KTSG

Leave a Reply

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *